Besmrtni Komandant S Mackovog Kamena

Ko je Dušan Purić, kome je prvog novembra otkrivena spomen-ploča na Voždovcu
Besmrtni komandant
s Mačkovog kamena
Prvog novembra na ulazu u zgradu u Ulici vojvode Stepe 68, u Beogradu, postavljena je ploča Dušanu Puriću, komandantu Četvrtog puka "Stevan Nemanja", iz slavne Drinske divizije. Spomen su otkrili Aleksa Radovanović, ratnik star 104 godine (rođen 1899), i Stevan Radović, predsednik voždovačke opštine.
U nadahnutoj besedi, pukovnik Ljubomir Marković, generalni sekretar Saveza udruženja boraca i njihovih potomaka oslobodilačkih ratova 1912-1920. godine, rekao je da je Dušan Purić bio "besmrtni komandant".
- Rodio u Ivanjici ispod Javora i Golije, u centralnom, nepokornom delu Srbije, 1873. godine, a poginuo je junački na čelu Četvrtog puka, u jurišu na Mačkovom Kamenu, 22. septembra 1914. godine, kao potpukovnik srpske vojske. Posthumno je unapređen u čin pukovnika zato što je uspešno komandovao i hrabro poginuo u odbrani otadžbine - rekao je Marković.
Prvi svetski rat 1914. godine Dušana Purića je zatekao na šarganskim položajima i njegov Četvrti puk je štitio nadiranje neprijatelja od Višegrada prema Mokroj Gori i Kremni. Kada su glavne snage Austrougarske izvršile ofanzivu sa forsiranjem preko Drine prema Ljuboviji, Koviljači, Loznici i Valjevu, i kada su se zaoštrile borbe prema Gučevu, Jagodnji i Mačkovom Kamenu, komandant Četvrtog puka Dušan Purić dobija naređenje iz Vrhovne komande da usiljenim maršem celim pukom krene od Šargana, pa preko Kremne, Užica, Crnokose, Kosjerića, Valjeva i Pecke stigne do Mačkovog Kamena i napadne neprijatelja i spreči njegovo prodiranje u dubinu Srbije.
U srpskoj istoriografiji piše: Četvrti puk Drinske divizije naređenje je besprekorno izvršio. Tu se sukobio sa 18. austrougarskom divizijom koja je na srpsku vojsku otvorila uragansku topovsku vatru.
Prema oceni istoričara i vojnih stručnjaka, boj na Mačkovom Kamenu bila je najžešća i najkrvavija bitka koja je uopšte vođena u Prvom svetskom ratu. Bitka nad bitkama.
Prema opisu učesnika boja, vrh Mačkovog Kamena bio je "sav crven od krvi", a zemlja se našla na "ničijoj strani", između dva fronta. U toku noći između 21. i 22. septembra razvila se ogorčena borba u kojoj su se sa obe strane, prsa u prsa, smenjivali juriši.
Od siline pešadijske i šrapnelske vatre iz topova pošumljeni delovi Mačkovog Kamena bili su potpuno ogoleli kao da ih je nečija džinovska ruka polomila, isekla, kako se seća jedan preživeli srpski vojnik.
Četvrti puk je u početku odolevao pritisku višestruko jačem i bolje naoružanom neprijatelju. Samo je, na primer, Mačkov Kamen 22. septembra četiri puta menjao gospodara. Po žestini i obostranim gubicima, ovaj boj je bio najveći do tada vođen na Balkanu.
U ovom boju Dunavska divizija je (prvi i drugi poziv) izgubila 8.018 ljudi, a u svim borbama od 14. septembra do povlačenja sa Mačkovog Kamena 11.490 ljudi - prosečno svakog dana ginulo je po 1.150 ljudi - zastrašujući gubici koji se nisu imali odakle nadoknaditi. I gubici austrougarske vojske bili su još veći. Mačkov Kamen je bukvalno bio prekriven leševima dve vojske koje su u smrti bile izmešane. Na samom Mačkovom Kamenu ostalo je zauvek preko 800 srpskih vojnika i oficira. Ovde je izginulo 118 oficira, 5 komandanata pukova, 17 komandanata bataljona Dunavske divizije, pa je ova bitka prozvana i "oficirskom bitkom".
Najveće gubitke je pretrpeo Četvrti puk "Stevan Nemanja". Bitku je preživelo samo 1.000 vojnika i starešina.
Neposredno pred boj, Dušan Purić je stao pred postrojeni puk i izdao ovakvu (poslednju) zapovest:
- Vojnici, mi smo ovde došli da ginemo za otadžbinu. Komandanti ispred svojih vodova i četa, komandanti ispred svojih bataljona, a ja ću ispred svih vas! Za mnom - u juriš! Za slobodu Otadžbine!"
Dušan Purić je poginuo među prvima u najžešćem sudaru prsa u prsa.
Posle pogibije, njegovi vojnici nisu hteli da ga sahrane u bespuću, već su telo nosili iz borbe u borbu. Sahranili su ga tek po strogoj naredbi Vrhovne komande da se više ne nosi mrtvi komandant po bojištima…
TEKST I FOTO: LJUBOMIR TEŠIĆ
http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2003/11/05/srpski/R03110404.shtml

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License